Partikül filtresi ne işe yarar
Dizel motor yanma sırasında is üretir. Partikül filtresi egzoz hattında bu isi tutan, bal peteğine benzeyen seramik bir gövdedir. Filtre doldukça motor beyni egzoz sıcaklığını yükseltip biriken isi yakar; buna rejenerasyon denir. Partikül lambası, bu yakma işinin yapılamadığını ya da yetmediğini gösterir.
Lambanın yanmasının en sık sebepleri
- Kısa mesafe kullanım: şehir içinde 10–15 dakikalık yollarda egzoz, isi yakacak sıcaklığa hiç çıkmaz.
- Yarıda kesilen rejenerasyon: araç kendini temizlerken motor kapatılırsa işlem yarım kalır, is birikmeye devam eder.
- Kül birikmesi: is yanar ama motor yağından gelen kül yanmaz. Yıllar içinde filtreyi kalıcı olarak daraltır; bunu ancak sökerek yıkama temizler.
- Arızalı fark basınç sensörü: filtrenin önü ile arkası arasındaki basıncı ölçen sensör bozulursa temiz filtreyi dolu sanıp lamba yakabilir.
- Motorun fazla is üretmesi: kaçıran enjektör, takılı kalan EGR valfi ya da yağ kaçıran turbo filtreyi normalden çok hızlı doldurur.
Lamba yandığında ne yapmalısınız
Lamba yeni yandıysa ve araç çekişini kaybetmediyse, güvenli bir yolda 20–30 dakika kesintisiz sürün. Otoyolda ya da çevre yolunda, vitesi motor 2.000 devrin biraz üzerinde kalacak şekilde seçmek genelde yeterlidir. Bu sürede araç rejenerasyon yapıp lambayı söndürebilir. Ayrıntısı için: rejenerasyon nedir, nasıl yapılır.
Lamba bir sürüşle sönmüyorsa, motor arıza lambası da yandıysa ya da araç güç kaybedip emniyet moduna geçtiyse sürmeye devam etmeyin. Bu noktada filtre çoğu zaman yakılamayacak kadar dolmuştur ve zorlamak turboya ve filtrenin kendisine zarar verebilir.
Servis rejenerasyonu, temizlik ya da değişim
Serviste önce arıza kayıtları ve filtrenin doluluk değeri okunur. Doluluk sınırdaysa arıza tespit cihazıyla rejenerasyon yaptırılabilir. Filtre külle dolmuşsa rejenerasyon işe yaramaz; filtre sökülür, yıkanır, kurutulur ve test edilir. Gövde çatlamış ya da içi erimişse temizlik kurtarmaz, değişim gerekir.
Hangi durumda hangisinin gerektiğini partikül filtresi temizlenir mi, değişmeli mi yazısında anlattık. İstanbul'daysanız bu işi nasıl yaptığımız partikül filtre temizliği sayfasında.
Lambanın tekrar yanmaması için
- Haftada en az bir kez 20–30 dakikalık, dur-kalk olmayan bir yol yapın.
- Aracın kendini temizlediğini fark ederseniz (fan çalışıyor, rölanti yüksek, sıcak bir koku var) motoru hemen kapatmayın.
- Üreticinin önerdiği düşük küllü (low SAPS) motor yağını kullanın.
- Lamba sık yanıyorsa filtreyi değil sebebi arayın: enjektör, EGR, turbo ve sensörler kontrol edilmeli.
Sık sorulanlar
Partikül lambası yanıkken araç kullanılır mı?
Rejenerasyon için kısa süre kullanılabilir. Motor arıza lambası da yanıyorsa ya da araç güç kaybettiyse sürmeyin; filtre ve turbo zarar görebilir.
Partikül katkısı veya spreyi işe yarar mı?
Hafif is birikiminde rejenerasyona yardımcı olabilir ama külü temizlemez. Filtre külle dolduysa sökülüp yıkanması gerekir.
Lamba söndü ama sık sık yeniden yanıyor, neden?
Araç çok kısa mesafelerde kullanılıyorsa ya da motor fazla is üretiyorsa filtre hızlı dolar. Enjektör, EGR valfi ve fark basınç sensörü kontrol edilmeli.